Utangulizi na Historia ya Tala Finance Kenya
Katika ulimwengu wa leo unaobadilika kwa kasi, huduma za kifedha za kidijitali zimekuwa nguzo muhimu kwa ukuaji wa kiuchumi, hasa kwa wale ambao hawajahudumiwa na taasisi za kifedha za jadi. Tala Finance Kenya, inayofanya kazi chini ya jina la kisheria Inventure Mobile Kenya Limited, imejipambanua kama mmoja wa viongozi katika soko hili la mikopo ya kidijitali nchini Kenya. Ilianzishwa kimataifa mwaka 2011, Tala imejikita katika kutoa mikopo midogo midogo kwa watu wasio na historia rasmi ya kifedha, ikitumia teknolojia ya hali ya juu ya tathmini ya mikopo.
Mwenendo wa biashara wa Tala unategemea sana matumizi ya data mbadala na teknolojia ya kujifunza kwa mashine (machine learning) ili kufanya maamuzi ya papo hapo kuhusu mikopo. Hii inamaanisha kuwa hata kama huna historia ya mikopo kutoka benki za kawaida, Tala inaweza kutathmini uwezo wako wa kulipa kwa kutumia taarifa kutoka kwa matumizi yako ya simu, kama vile historia ya malipo ya bili, muundo wa SMS, na mtandao wa mawasiliano. Lengo kuu la Tala ni kuwawezesha wajasiriamali wadogo, wafanyakazi wenye mishahara ya chini, na wanafunzi katika maeneo ya mijini na karibu na mijini kote Kenya.
Kampuni hii inamilikiwa kibinafasi na imeungwa mkono na wawekezaji wakubwa wa kimataifa kama vile GV, IVP, Revolution Growth, PayPal Ventures, na wengine. Uongozi wake kimataifa unaongozwa na mwanzilishi na Afisa Mtendaji Mkuu, Bi. Shivani Siroya, huku soko la Kenya likisimamiwa na Meneja Mkuu, Bi. Annstella Mumbi.
Bidhaa na Huduma za Mikopo Zinazotolewa
Tala Finance Kenya inatoa anuwai ya bidhaa za mikopo zinazolenga kukidhi mahitaji tofauti ya kifedha ya Wakenya. Mikopo hii inapatikana moja kwa moja kupitia programu yao ya simu, ikihakikisha urahisi na upatikanaji wa haraka.
Aina za Mikopo
- Mkopo Binafsi (Personal Credit Line): Hii ndio bidhaa kuu ya Tala. Ni mkopo usiohitaji dhamana, unaotolewa kupitia M-Pesa. Wakopaji wanapata fursa ya kukopa tena na tena ndani ya kikomo kilichoidhinishwa, na kikomo hicho huongezeka wanapojenga historia nzuri ya ulipaji.
- Mikopo ya Biashara: Tala pia inaendeleza mikopo iliyoundwa mahsusi kwa biashara ndogo ndogo na za kati. Hii bado iko katika hatua za majaribio, ikilenga kusaidia wajasiriamali kukuza biashara zao.
- Mikopo ya Nyongeza (Repeat & Top-Up Loans): Mara baada ya kulipa mkopo wako wa kwanza kwa wakati, unastahiki moja kwa moja kupata kikomo cha juu zaidi cha mkopo. Hii inahimiza tabia nzuri za ulipaji na inatoa fursa ya kupata fedha zaidi unapoendelea kutumia huduma zao.
Viwango vya Mikopo na Masharti ya Urejeshaji
- Kiasi cha Mkopo: Kwa wakopaji wa mara ya kwanza, kiasi cha mkopo kinaweza kuwa kati ya KSh 1,000 na KSh 2,000. Wakopaji wenye historia nzuri wanaweza kufikia kikomo cha juu cha KSh 50,000.
- Riba na Ada: Tala inatoza riba ya kila siku kati ya asilimia 0.3% na 0.6%. Hii inamaanisha kuwa kwa kila KSh 1,000 unazokopa, unaweza kulipa kati ya KSh 3 na KSh 6 kwa siku kama riba. Kiwango cha Asilimia ya Mwaka (APR) kinatofautiana kati ya 109.5% na 219.0%. Hakuna ada ya usindikaji wa mkopo nchini Kenya. Hata hivyo, kuna ushuru wa bidhaa wa asilimia 20% unaotozwa kwenye riba, kulingana na sheria za Benki Kuu ya Kenya (CBK).
- Ada ya Kuchelewa Kulipa: Endapo utachelewa kulipa, Tala inatoza ada ya asilimia 8% ya kiasi kikuu cha mkopo uliopitiliza. Ni muhimu sana kulipa kwa wakati ili kuepuka ada hizi za ziada.
- Muda wa Kulipa: Wakopaji wanaweza kuchagua muda wa kulipa kuanzia siku 21 hadi siku 120. Urejeshaji unaweza kufanyika kwa awamu moja au kwa malipo ya sehemu kupitia M-Pesa.
- Dhamana: Mikopo yote ya Tala haina dhamana. Maamuzi ya mikopo yanategemea tu data ya simu na alama ya mikopo inayotolewa na Tala.
Mchakato wa Maombi na Uzoefu wa Mtumiaji
Mchakato wa kuomba mkopo na Tala umesanifiwa kuwa rahisi, haraka, na salama, ukitumia programu ya simu kama njia kuu ya mawasiliano na huduma.
Njia za Maombi
- Programu ya Simu: Hii ndiyo njia kuu ya kuomba mkopo. Programu ya Tala inapatikana kwenye Google Play Store kwa watumiaji wa Android na App Store kwa watumiaji wa iOS. Programu hii ina vipengele muhimu kama vile kikokotoo cha kiasi cha mkopo, ratiba ya ulipaji, na dashibodi ya kujenga historia ya mikopo.
- Tovuti: Tovuti ya Tala inatoa msaada wa msingi na majibu ya maswali yanayoulizwa mara kwa mara, lakini haiwezekani kuomba mkopo moja kwa moja kupitia tovuti.
- Huduma kwa Wateja: Tala haina matawi ya kimwili. Huduma kwa wateja hutolewa kupitia barua pepe, gumzo ndani ya programu, na SMS.
Mahitaji ya Maombi na Tathmini ya Mikopo
Ili kuomba mkopo, unahitaji tu kuwa na kitambulisho cha kitaifa na simu mahiri. Mchakato wa uthibitishaji wa kitambulisho ni wa kiotomatiki, ukihusisha kupakia picha ya kitambulisho chako na kufanana na picha ya kujipiga (selfie). Tala hutumia data mbadala kama vile historia ya malipo ya bili za simu, muundo wa SMS, mawasiliano, na matumizi ya programu kutathmini uwezo wako wa kulipa. Maamuzi ya mikopo hutolewa mara moja, mara nyingi ndani ya dakika chache.
Usambazaji wa Mikopo na Urejeshaji
Fedha za mkopo hutumwa moja kwa moja kwenye akaunti yako ya M-Pesa. Tala hutumia M-Pesa kama njia kuu ya usambazaji, ingawa uhamisho wa benki unaweza kupatikana kwa watumiaji maalum. Kwa upande wa urejeshaji, Tala hutuma vikumbusho vya kiotomatiki kupitia programu na SMS. Inawezekana pia kwa Tala kutoa malipo kiotomatiki kutoka kwa akaunti za M-Pesa zilizosajiliwa tarehe ya deni. Endapo kutatokea ucheleweshaji wa malipo, timu ya huduma kwa wateja hufanya mawasiliano, na ada za kuchelewa kulipa hutumika.
Uzoefu wa Mtumiaji na Maoni ya Wateja
Programu ya Tala inasifiwa kwa urahisi wa matumizi na uwezo wa kutoa mikopo haraka. Watumiaji wengi wanaridhishwa na uwazi wa ada na zana za kujenga historia ya mikopo. Hata hivyo, baadhi ya malalamiko ya kawaida yanahusu mtazamo wa viwango vya juu vya APR, utekelezaji mkali wa ada za kuchelewa kulipa, na wakati mwingine matatizo ya kuingia kwenye programu kutokana na mtandao dhaifu. Huduma kwa wateja inapatikana kupitia njia mbalimbali na hutoa majibu ndani ya masaa 24, ikitumia timu ya msaada iliyo Nairobi.
Hali ya Udhibiti, Nafasi Sokoni na Ushauri kwa Wakopaji
Tala Finance Kenya inafanya kazi chini ya mfumo wa udhibiti wa Benki Kuu ya Kenya (CBK) na inajitahidi kufuata kanuni zote za ndani na kimataifa.
Hali ya Udhibiti na Leseni
Tala imewasilisha maombi yake ya leseni ya Mtoa Huduma wa Mikopo ya Kidijitali kwa Benki Kuu ya Kenya (CBK) kabla ya muda wa mwisho. Inasubiri kibali cha leseni hiyo. Zaidi ya hayo, Tala imesajiliwa na Ofisi ya Kamishna wa Kulinda Data (ODPC) kama msimamizi wa data, ikihakikisha inafuata sheria za ulinzi wa data na kanuni za kupambana na utakatishaji fedha (AML) na ufadhili wa ugaidi (POCAMLA). Hii inaonyesha dhamira yao katika uwazi na usalama wa taarifa za wateja.
Nafasi Sokoni na Ushindani
Tala ni miongoni mwa watoa huduma watatu wakuu wa mikopo ya kidijitali nchini Kenya, pamoja na Branch na Okash. Inakadiriwa kuwa na takriban asilimia 15% ya soko la mikopo ya kidijitali. Tofauti yake kuu inatokana na usahihi wa mfumo wake wa kutathmini mikopo, kutotoza ada za usindikaji, na ukadiriaji wa juu wa programu yake kwenye maduka ya programu. Washindani wengine muhimu ni pamoja na Zenka. Ushindani huu unafanya soko kuwa na nguvu na kuwanufaisha wakopaji kwa kuwa na chaguzi nyingi zaidi.
Ushauri wa Kivita kwa Wakopaji Watatarajiwa
Kwa wale wanaofikiria kukopa kutoka Tala au mtoa huduma mwingine yeyote wa mikopo ya kidijitali, kuna mambo kadhaa muhimu ya kuzingatia:
- Soma Masharti kwa Makini: Hakikisha unaelewa kikamilifu viwango vya riba, ada zote, na muda wa kulipa kabla ya kukubali mkopo. Tumia kikokotoo cha mkopo ndani ya programu kujua kiasi kamili utakachorudisha.
- Kopa Kiasi Unachoweza Kulipa: Usikope kiasi kikubwa kuliko uwezo wako wa kulipa. Mikopo ya kidijitali ni kwa ajili ya mahitaji ya haraka na si suluhisho la muda mrefu la matatizo makubwa ya kifedha.
- Lipa kwa Wakati: Kila mara jaribu kulipa mkopo wako kabla au tarehe ya mwisho. Hii itakuepusha ada za kuchelewa kulipa na itakujengea historia nzuri ya mikopo, ambayo inaweza kukuwezesha kupata mikopo mikubwa zaidi hapo baadaye.
- Jenga Historia Yako ya Mikopo: Tala inatoa fursa ya kujenga historia yako ya mikopo. Kwa kulipa mikopo midogo midogo kwa wakati, unaweza kuongeza uwezekano wako wa kupata mikopo kutoka taasisi nyingine za kifedha.
- Linda Data Zako: Hakikisha unatumia programu salama na hulindi taarifa zako za kibinafsi. Tala imejitolea kulinda data za wateja, lakini ni muhimu pia kwa mtumiaji kuchukua tahadhari zake.
- Linganisha na Washindani: Kabla ya kuchukua mkopo, linganisha masharti ya Tala na yale ya washindani wake kama vile Branch, Okash, au Zenka, ili kupata ofa bora zaidi kulingana na mahitaji yako.
Kwa ujumla, Tala Finance Kenya inatoa suluhisho la kifedha la kisasa na la upatikanaji rahisi kwa Wakenya wengi. Kwa kufuata ushauri huu, wakopaji watarajiwa wanaweza kutumia huduma zake kwa busara na kujinufaisha na fursa zinazotolewa na mikopo ya kidijitali.