Katika mazingira yanayokua kwa kasi ya huduma za kifedha nchini Kenya, makampuni ya mikopo ya kidijitali yameibuka kama wachezaji muhimu, yakitoa ufikiaji rahisi wa mikopo kwa mamilioni ya Wakenya. Moja ya kampuni hizi ni Ceres Tech Limited, ambayo inatoa huduma zake kupitia programu ya simu inayojulikana kama Bora Credit. Kama mchambuzi wa masuala ya kifedha, nitakupa uchambuzi wa kina wa Ceres Tech, ukifafanua huduma zake, masharti, na nafasi yake katika soko la Kenya.
Utangulizi na Historia ya Kampuni
Ceres Tech Limited ni kampuni iliyosajiliwa kisheria nchini Kenya, ikifanya kazi chini ya Sheria ya Makampuni ya Kenya, 2015. Ilianzishwa mwaka 2019, kampuni hii imejikita katika kutoa mikopo midogomidogo isiyo na dhamana kwa wateja wake. Anwani yake ya posta ni P.O. Box 50047-00100, GPO, Nairobi, na inaweza kufikiwa kupitia nambari ya simu +254702038679 au barua pepe [email protected].
Muhimu zaidi, Ceres Tech ilikuwa miongoni mwa makampuni kumi ya kwanza ya kutoa mikopo ya kidijitali kupata leseni kutoka Benki Kuu ya Kenya (CBK) mnamo Septemba 19, 2022. Hii inaiweka chini ya usimamizi na udhibiti wa mamlaka ya kifedha nchini, jambo linalotoa kiwango fulani cha uhakika kwa wakopaji.
Mfumo wa biashara wa Ceres Tech unazingatia utoaji wa mikopo ya papo hapo kupitia jukwaa la simu pekee. Inawalenga zaidi wafanyakazi, pamoja na wale walio katika sekta isiyo rasmi, wenye umri wa miaka 18 na zaidi ambao wanaweza kuwa na ufikiaji mdogo wa mikopo kutoka taasisi za kifedha za kitamaduni. Ingawa maelezo ya umiliki na uongozi hayajawekwa wazi hadharani, kampuni inaendelea kutoa huduma zake kote nchini Kenya, ikitegemea mtandao mpana wa M-Pesa.
Bidhaa na Huduma za Mikopo Zinazotolewa na Ceres Tech
Bidhaa kuu ya Ceres Tech inajulikana kama Bora Credit. Hii ni huduma ya mkopo wa kidijitali inayolenga kukidhi mahitaji ya haraka ya kifedha kwa watu binafsi. Maelezo muhimu ya mkopo wa Bora Credit ni kama ifuatavyo:
- Kiasi cha Mikopo: Wakopaji wanaweza kukopa kiasi kuanzia KSh 500 hadi KSh 50,000. Kiasi hiki kinawapa fursa watu wenye mahitaji tofauti, kutoka mikopo midogo ya dharura hadi mikopo mikubwa zaidi ya biashara ndogondogo.
- Muda wa Kurejesha (Tenor): Mikopo ya Bora Credit inaweza kurejeshwa kwa muda wa siku 91 hadi siku 180. Hii inatoa kubadilika kwa wakopaji kupanga ratiba zao za malipo kulingana na uwezo wao wa kifedha.
- Dhamana na Usalama: Mikopo hii haina dhamana yoyote ya kimwili. Hii inamaanisha kuwa wakopaji hawahitaji kuweka mali yoyote kama nyumba, ardhi, au magari ili kupata mkopo. Tathmini ya mkopo inategemea uchambuzi wa kidijitali wa data ya kifaa cha mkononi cha mkopaji na historia ya SMS, pamoja na data kutoka kwa Ofisi za Taarifa za Mikopo (CRB) tangu Machi 2023.
Kampuni imejikita katika utoaji wa huduma kupitia programu ya simu pekee, ikimaanisha hakuna matawi ya kimwili au tovuti maalum ya kuwasilisha maombi ya mkopo. Huduma zote hufanywa kidijitali, kuanzia maombi hadi utoaji wa fedha na marejesho.
Viashiria vya Riba, Ada na Masharti Maalum ya Ceres Tech
Kuelewa gharama halisi ya mkopo ni muhimu kabla ya kukopa. Ceres Tech imeweka wazi baadhi ya viashiria hivi:
- Kiwango cha Asilimia ya Mwaka (APR): Kiwango cha APR cha Ceres Tech kinatofautiana kati ya asilimia 36 na asilimia 72. Ni muhimu kutambua kuwa APR inajumuisha riba na ada zingine zote zinazohusiana na mkopo.
- Ada ya Huduma: Ceres Tech inatangaza kuwa haina ada ya huduma (0%). Hii inamaanisha kuwa gharama zote za mkopo zimejumuishwa kwenye kiwango cha APR kinachotajwa.
- Mfano wa Mkopo: Ili kutoa uwazi zaidi, Ceres Tech inatoa mfano ufuatao: Ikiwa unakopa KSh 2,500 kwa muda wa siku 180 na APR ya asilimia 72, utalipia jumla ya ada ya KSh 900. Hivyo, jumla ya kiasi utakachorejesha itakuwa KSh 3,400. Mfano huu ni muhimu kwa wakopaji kutathmini gharama halisi ya mkopo.
Ni muhimu kwa wakopaji kulinganisha APR hii na ile ya watoa mikopo wengine ili kuhakikisha wanapata ofa bora zaidi. Kumbuka kuwa viwango vya riba vinaweza kutofautiana kulingana na kiasi cha mkopo, muda wa kurejesha, na historia yako ya mikopo.
Mchakato wa Maombi na Masharti
Mchakato wa kuomba mkopo kutoka Ceres Tech ni rahisi na wa kidijitali, ulioundwa kwa ajili ya urahisi wa mtumiaji:
- Vituo vya Maombi: Maombi yote hufanywa kupitia programu ya simu ya Bora Credit, ambayo inapatikana kwa vifaa vya Android. Upatikanaji wa programu kwa iOS bado haujathibitishwa. Hakuna matawi ya kimwili au tovuti ya kufanyia maombi.
- KYC (Know Your Customer) na Usajili: Ili kujiandikisha, wakopaji wanahitaji kutumia nambari yao ya simu ya M-Pesa. Uthibitisho wa kitambulisho unafanywa kiotomatiki kupitia uchambuzi wa data iliyosimbwa kutoka kifaa cha mkononi cha mkopaji na jumbe za SMS.
- Mbinu ya Uchambuzi wa Mikopo: Ceres Tech inatumia algoriti zake maalum za kukadiria mikopo. Hizi huchanganua matumizi ya kifaa cha mkononi, kumbukumbu za SMS, na kuanzia Machi 2023, data kutoka kwa ofisi za taarifa za mikopo (CRB) zilizoidhinishwa. Uchambuzi huu husaidia kampuni kutathmini uwezo wa mkopaji kurejesha mkopo na hatari inayohusika.
- Utoaji na Marejesho ya Mikopo: Mara tu mkopo umeidhinishwa, fedha hutolewa mara moja kupitia uhamisho wa M-Pesa. Ceres Tech pia ina ushirikiano na Equity Mobile kwa ajili ya utoaji wa fedha. Marejesho ya mkopo yanaweza kufanywa kama malipo ya jumla au kwa awamu sawa za kila mwezi, pia kupitia M-Pesa.
- Ukusanyaji na Urejeshaji: Kampuni inatumia vikumbusho vya kiotomatiki na ufuatiliaji wa kidijitali kwa ajili ya ukusanyaji wa madeni. Hakuna ushahidi wa matawi ya kimwili ya kukusanya madeni.
Vipengele vya Programu ya Simu na Uzoefu wa Mtumiaji
Programu ya Bora Credit ni kitovu cha shughuli zote za Ceres Tech. Inapatikana kwenye mfumo wa Android na ina rating ya nyota 4.7 kufikia Machi 2025, ikionyesha kuridhika kwa watumiaji wengi.
Vipengele Muhimu vya Programu:
- Usimamizi wa Mikopo Ndani ya Programu: Watumiaji wanaweza kusimamia mikopo yao moja kwa moja kutoka ndani ya programu, ikiwemo kuangalia salio, tarehe za malipo, na historia ya mkopo.
- Ratiba za Malipo: Programu inaruhusu watumiaji kupanga ratiba zao za malipo, kuwapa udhibiti zaidi juu ya majukumu yao ya kifedha.
- Miamala Iliyosimbwa: Ceres Tech inadai kuwa miamala yote ndani ya programu imesimbwa, ikitoa ulinzi wa data kwa watumiaji.
Ingawa watumiaji wengi wanasifu programu kwa urahisi wake wa matumizi na idhini ya haraka ya mikopo, ni muhimu kuzingatia kuwa hakuna tovuti rasmi ya kampuni. Masoko na mawasiliano mengi hufanywa kupitia maduka ya programu na labda mitandao ya kijamii.
Hali ya Udhibiti na Leseni
Udhibiti ni kipengele muhimu katika sekta ya mikopo ya kidijitali, na Ceres Tech imechukua hatua za kufuata sheria:
- Leseni na Usimamizi: Ceres Tech Limited ina leseni kutoka Benki Kuu ya Kenya (CBK) kama Mtoa Huduma wa Mikopo ya Kidijitali tangu Septemba 2022. Hii inamaanisha kuwa inakaguliwa na CBK na inapaswa kufuata miongozo na kanuni zilizowekwa.
- Hatua za Ulinzi wa Data: Katika upande wa ulinzi wa data, Ceres Tech imekumbana na changamoto. Mnamo Januari 2025, Afisi ya Kamishna wa Ulinzi wa Data (ODPC) iliitoza faini ya KSh 700,000 kwa uchakataji haramu wa data binafsi na kuamuru ilipe fidia kwa mlalamikaji. Aidha, mnamo Oktoba 2024, mahakama ilithibitisha kuanzishwa kwa kampuni chini ya Kifungu cha 5 (2019) na ilitekeleza arifa za ulinzi wa faragha ya data. Matukio haya yanaashiria udhaifu katika ulinzi wa data wa kampuni, ambao unapaswa kuzingatiwa na wakopaji watarajiwa.
- Ulinzi wa Mtumiaji: Hata hivyo, kampuni inakidhi mahitaji ya CBK ya ufichuaji wa APR na ada. Hii inahakikisha kwamba wakopaji wanapata habari muhimu kuhusu gharama za mkopo kabla ya kukopa.
Maoni ya Wateja na Nafasi Sokoni
Ceres Tech inafanya kazi katika soko lenye ushindani mkubwa la mikopo ya kidijitali nchini Kenya. Uzoefu wa wateja na nafasi sokoni hutoa picha kamili ya jinsi kampuni inavyofanya kazi:
- Maoni ya Watumiaji: Programu ya Android ya Bora Credit ina rating ya nyota 4.7, na wateja wengi wanasifu idhini ya haraka ya mikopo na kiolesura chake rahisi kutumia. Hii inaonyesha ufanisi wa Ceres Tech katika kutoa mikopo kwa haraka, jambo ambalo ni muhimu kwa wakopaji wenye mahitaji ya haraka.
- Malalamiko ya Kawaida: Licha ya sifa, malalamiko makuu yanahusu ukiukaji wa ulinzi wa data, kama ilivyothibitishwa na faini kutoka ODPC. Hakuna malalamiko yaliyoenea kuhusu viwango vya riba au marejesho.
- Huduma kwa Wateja: Ceres Tech inadai kutoa huduma kwa wateja saa 24 kwa siku, siku 7 kwa wiki, ingawa ufanisi wa huduma hii haujathibitishwa.
Ulinganisho na Washindani nchini Kenya
Ceres Tech ni mmoja wa watoa leseni 10 wa mikopo ya kidijitali nchini Kenya, na inashindana na makampuni kama vile Getcash Capital, Flash Credit Africa (Giando Africa), Simba Loans, na mengineyo. Inashindana hasa kwa kasi ya utoaji wa mikopo na kubadilika kwa kiasi cha mkopo.
Tofauti zake sokoni ni pamoja na:
- Ushirikiano Mpana wa M-Pesa: Ceres Tech inatumia M-Pesa kwa utoaji na marejesho ya mikopo, ikinufaika na mtandao mpana wa M-Pesa nchini Kenya.
- Chapa ya Ada ya Huduma Sifuri: Tangazo la kutokuwa na ada ya huduma (0%) linaweza kuwavutia wakopaji wanaotafuta mikopo yenye gharama za wazi.
- Madai ya Ulinzi wa Data Iliyosimbwa: Ingawa imekumbana na changamoto za ulinzi wa data, madai ya usimbaji fiche wa miamala ndani ya programu ni muhimu kwa usalama wa mtumiaji.
Ikumbukwe kuwa Ceres Tech haijatangaza ushirikiano wa wazi na benki au kampuni za simu zaidi ya ushirikiano na Equity Mobile. Pia, maelezo ya utendaji wake wa kifedha, kama vile mapato, faida, na ukubwa wa kwingineko ya mikopo, hayajawekwa wazi hadharani.
Ushauri Muhimu kwa Wakopaji Watarajiwa
Kabla ya kukopa kutoka Ceres Tech au mtoa mkopo mwingine yeyote wa kidijitali nchini Kenya, zingatia mambo yafuatayo:
- Kuelewa Gharama Kamili: Hakikisha unaelewa APR kamili na jumla ya kiasi utakachorejesha. Tumia mfano wa mkopo uliotolewa na kampuni kama mwongozo.
- Kukopa kwa Hekima: Kopa tu kiasi unachohitaji na unachoweza kurejesha kwa urahisi. Mikopo ya kidijitali inaweza kuwa rahisi kupata, lakini marejesho ya kuchelewa yanaweza kusababisha adhabu na kuathiri alama yako ya mikopo.
- Angalia Leseni: Daima hakikisha unakopa kutoka kwa watoa mikopo wenye leseni kutoka Benki Kuu ya Kenya. Hii inakupa kiwango fulani cha ulinzi wa mtumiaji.
- Ulinzi wa Data Binafsi: Zingatia masuala ya ulinzi wa data. Ingawa Ceres Tech imechukua hatua za kufuata kanuni, historia yake ya faini kutoka ODPC inapaswa kukupa tahadhari. Soma sera yao ya faragha kwa makini.
- Kulinganisha Chaguzi: Usikimbilie kuchukua mkopo wa kwanza unaopata. Linganisha ofa kutoka kwa watoa mikopo mbalimbali ili kupata masharti bora zaidi na viwango vya riba vinavyofaa.
- Soma Masharti na Vigezo: Kabla ya kukubali mkopo, soma kwa makini masharti na vigezo vyote. Hakikisha unaelewa wajibu wako na haki zako.
Ceres Tech Limited, kupitia programu yake ya Bora Credit, inatoa suluhisho la haraka na rahisi la mikopo ya kidijitali kwa Wakenya. Ikiwa imedhibitiwa na CBK na ikijitahidi kutoa huduma kwa urahisi, inatoa fursa kwa wale wanaohitaji fedha za haraka. Hata hivyo, ni muhimu kwa wakopaji kufanya utafiti wao wenyewe na kuzingatia tahadhari za kifedha, hasa kuhusiana na ulinzi wa data na uwezo wao wa kurejesha mkopo.